جوان بسيار باهوش ارمنى - كه خوب فرانسه حرف مىزد - نزديك به يك ماه تمام سراسر شهر و اطراف آن را زير پا گذاشتيم و در سايه‌ى محبت آقاى نورمان به نايب السلطنه - فرزند شاه و وزير جنگ « 1 » ، به حضرت اشرف يحيىخان - شوهر خواهر شاه « 2 » به وزير جهانگيرخان « 3 » ارمنى كاتوليكى كه كليه‌ى قورخانه‌ها زير نظر او بود ، به دكتر تولوزان - طبيب و مشاور مخصوص اعليحضرت - به آقايان نمايندگان خارجى : آرژير پولوس « 4 » ، فرنان سوآر « 5 » ، شارل‌كن « 6 » ، فخرىبيگ « 7 » ، دوشوفر « 8 » ، به ژنرال‌هاى آندرينى « 9 » ، گاستژرخان « 10 » ، دوتوفانشتين « 11 » ، بولهر « 12 » ، لومر « 13 » خلاصه به كليه‌ى رجال و شخصيت‌هاى برجسته اعم از اروپايى يا ايرانى معرفى شديم . اميدوارم همه‌ى اين اشخاص با محبت و مهمان‌نواز ، على الخصوص آقاى دونورمان ، سپاسگزارى و حق‌شناسى عميق ما را در قبال مراحمى كه نسبت به ما مبذول داشته‌اند ، صميمانه بپذيرند . بعد از اين ملاقات دلپذير با آقاى دونورمان براى ديدن شهر به عنوان سياح كنجكاوى كه مىخواهد به همه جا سر بزند و از بدبختى يا خوشبختى مردم كوچه و بازار تا آنجا كه ممكن است ، اطلاع كافى به دست آورد - البته نه آن‌طور كه نزاكت ايجاب مىكرد با

--> ( 1 ) . كامران ميرزا ، فرزند سوم ناصر الدين شاه كه در سال 1307 خورشيدى در سن هفتاد و پنج سالگى در تهران درگذشته است . م . ( 2 ) . عزت الدوله خواهر تنى ناصر الدين شاه ابتدا همسر اميركبير بود و بعد از قتل اين مرد بزرگ ، زن چند نفر از جمله يحيىخان مشير الدوله ، برادر حاج ميرزا حسين خان سپهسالار شده است . م . ( 3 ) . جهانگيرخان از ارمنيان ايران و از رجال برجسته‌ى دوره ناصر الدين شاه و ملقب به وزير صنايع بود . رتبه‌ى امير تومانى نيز داشته ، كه بعد از درگذشت وى در سال 1309 ه . ق مناصبش به آقا بالاخان داده شد . م . ( 4 ) . Argyrpoulos وزير مختار روسيه در ايران . م . ( 5 ) . Fernand Souhart كاردار فرانسه در ايران . م . ( 6 ) . Charles Keun ژنرال كنسول هلند و رومانى در ايران . م . ( 7 ) . Fahri - Bey سفير كبير عثمانى در ايران . م . ( 8 ) . De Schofer كاردار اتريش در ايران . م . ( 9 ) . Andirini ايتاليايى و معلم پياده نظام . م . ( 10 ) . Gasteiger - Khan مهندس اتريشى . م . ( 11 ) . de Teuffenstein بارون توفانشتين اتريشى بود و براى اداره و تعليم امور مالى استخدام شده بود . ظاهرا مقارن با سفر نويسنده به ايران حكومت ساوه را هم به عهده داشته است ! ر . ك . تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران . تأليف دكتر محبوبى اردكانى ، ج 2 ، ص 169 . م . ( 12 ) . Bulher ظاهرا بوهلر صحيح است و او فرانسوى و معلم مهندسى و حساب و هندسه و جبر و مثلثات و نقشه‌كشى بوده و ساليان دراز در قشون ايران با درجه سرتيپى خدمت كرده است . ر . ك . همان جا ، ج 1 ، ص 272 . م . ( 13 ) . Lemaire فرانسوى و معلم موسيقى بود . م .